Vì sao thư mục session PHP ngày càng chậm?

Một câu hỏi rất nhiều người gặp nhưng ít ai giải thích đúng bản chất:

“Tôi đã xoá hết file trong /var/lib/php/sessions, nhưng chạy ll vẫn rất chậm. VPS dùng lâu có phải thế nào cũng chậm không?”

Bài viết này tổng hợp đầy đủ – đúng bản chất – đúng hướng xử lý production, dựa trên case thực tế với PHP 7.4 + Nginx + ext4.

1. Triệu chứng thường gặp

• Chạy:ll /var/lib/php/sessions → chậm bất thường
• Dù:
  • Đã rm -rf toàn bộ file session
  • Thư mục gần như trống
• Kiểm tra:stat /var/lib/php/sessions Thấy:
  • Size lên tới hàng chục MB
  • Blocks rất lớn
  • Nhưng Links: 2 (chỉ còn . và ..)

👉 Đây không phải lỗi PHP, không phải VPS yếu.

2. Nguyên nhân thật sự: ext4 directory metadata bị phình

2.1 ext4 xử lý thư mục lớn như thế nào?

• Khi một thư mục chứa rất nhiều file (hàng chục nghìn → hàng triệu):
  • ext4 tự động chuyển sang HTree (hashed B-tree)
  • Cấp phát thêm directory blocks để tăng tốc tra cứu

👉 Việc này là bình thường và đúng thiết kế.

2.2 Vì sao xoá file rồi mà vẫn chậm?

❗ Điểm quan trọng nhất:

ext4 KHÔNG thu hồi lại directory blocks sau khi file bị xoá.

Nghĩa là:

• File đã đi
• Nhưng metadata của thư mục vẫn giữ nguyên kích thước
• Directory từng nặng 70MB → xoá file → vẫn 70MB

➡️ Khi chạy ll:

• Kernel phải đọc toàn bộ metadata
• ls -l phải stat() từng entry
• Kết quả: chậm

3. Có cách nào “thu gọn” thư mục ext4 không?

❌ Câu trả lời thẳng: KHÔNG

Với ext4:

• Không có lệnh shrink directory
• rm, unlink, fsck, tune2fs đều không giúp
• drop_caches chỉ tác động cache RAM, không giảm size directory

👉 Cách duy nhất để thư mục trở lại nhỏ gọn:

Xoá và tạo lại thư mục mới

4. VPS dùng lâu có phải thế nào cũng chậm?

❌ Sai hoàn toàn

VPS không chậm theo thời gian.

Nó chỉ chậm khi:

• Thiết kế filesystem sai
• Để 1 thư mục chứa quá nhiều file nhỏ
• Không chia subfolder
• Không cleanup hợp lý

📌 Các thư mục nguy hiểm nhất:

• /var/lib/php/sessions
• /tmp
• /var/cache/*
• /var/log (không logrotate)

5. Giải pháp đúng chuẩn production

5.1 Không bao giờ xoá cả folder session định kỳ ❌

Vì:

• Logout toàn bộ user
• Mất session đang sống
• Dễ gây lỗi race condition
• Chỉ chữa ngọn

5.2 Giải pháp CHUẨN: chia nhỏ session directory

Cấu hình PHP:

session.save_path = "2;/var/www/sessions"

Ý nghĩa:

• 2; → PHP tự tạo 256 subfolder (00 → ff)
• Mỗi folder chỉ chứa vài nghìn file
• ext4 không bao giờ phình metadata

5.3 Tạo thư mục và phân quyền

mkdir -p /var/www/sessions
chown -R www-data:www-data /var/www/sessions
chmod 700 /var/www/sessions

5.4 Cron dọn file session hết hạn (không đụng folder)

find /var/www/sessions -type f -mtime +2 -delete

✔ Không ảnh hưởng user online
✔ Folder luôn gọn
✔ Không cần recreate thư mục

6. Khi nào cần xoá & tạo lại thư mục session?

7. Lựa chọn tốt hơn nữa: Redis session

Nếu traffic cao:

• Không filesystem
• Không inode
• Không directory
• Nhanh hơn file session

CI3 ví dụ:

$config['sess_driver'] = 'redis';
$config['sess_save_path'] = 'tcp://127.0.0.1:6379?database=2';

8. Kết luận

Session chậm không phải do PHP, không phải do VPS
👉 mà là do filesystem bị dùng sai cách

Nguyên tắc nhớ kỹ:

• ❌ Không để 1 folder chứa nhiều file
• ❌ Không xoá folder session định kỳ
• ✅ Chia subfolder ngay từ đầu
• ✅ Chỉ xoá file session hết hạn

Làm đúng → VPS chạy nhiều năm không cần cài lại OS.