“Prompt engineering” đang là một trong những kỹ năng bị thổi phồng?

“Prompt engineering” đang là một trong những kỹ năng bị thổi phồng nhất trong ngành công nghệ hiện nay. Và nếu ai đó đang đặt cược cả sự nghiệp của mình vào nó, rất có thể đó là một sai lầm lớn, một sai lầm sẽ bắt đầu lộ rõ có thể trong khoảng 12–24 tháng tới.

Khoảng hơn một năm rưỡi trước, để AI cho ra kết quả tốt thực sự là chuyện không hề đơn giản. Người dùng phải viết prompt thật chi tiết, cấu trúc cẩn thận, dùng đủ loại mẹo định dạng, thử đi thử lại nhiều lần và hiểu khá sâu cách mô hình phản hồi. Khi đó, prompt engineering trông giống như một kỹ năng “cao cấp”, thậm chí được ví như “coding thế hệ mới”. Bootcamp mọc lên nhanh chóng, các khóa học bán với giá hàng nghìn USD, LinkedIn tràn ngập danh xưng “Prompt Engineer”, và có những vị trí được trả tới hàng trăm nghìn USD mỗi năm chỉ vì biết cách nói chuyện hiệu quả với AI.

Nhưng vấn đề là kỹ năng đó đang dần biến mất. Các mô hình AI ngày nay đã tiến bộ rất nhanh trong việc hiểu ngôn ngữ tự nhiên. Claude, GPT-4, Gemini hay các mô hình lớn khác không còn cần những prompt cầu kỳ, dài dòng hay đầy mẹo kỹ thuật nữa. Chỉ với những câu rất đơn giản như “sửa lại cho tốt hơn” hay “giúp tôi việc này”, AI vẫn có thể tạo ra kết quả chấp nhận được. Điều này cho thấy prompt engineering thực chất chỉ là cách con người bù đắp cho những mô hình còn hạn chế trong quá khứ. Khi AI ngày càng hiểu con người tốt hơn, nhu cầu về kỹ năng đó cũng giảm đi tương ứng.

Giá trị thật sự không nằm ở việc hỏi AI như thế nào, mà nằm ở việc hỏi AI để làm gì. Kỹ năng quan trọng không phải là viết prompt đẹp, mà là hiểu đúng vấn đề cần giải quyết, biết đầu ra nào là cần thiết và vì sao, thiết kế được hệ thống hoặc quy trình có AI tham gia một cách hiệu quả, cũng như biết khi nào nên dùng AI và khi nào nên để con người đảm nhiệm. Quan trọng hơn nữa là khả năng đánh giá chất lượng và hiểu rõ thế nào là một kết quả “tốt”.

Lịch sử công nghệ đã nhiều lần chứng minh quy luật này. Trước đây, muốn làm website phải biết HTML và CSS, nhưng rồi các nền tảng như Wix hay Squarespace xuất hiện. Muốn truy vấn dữ liệu phải học SQL, nhưng dần dần giao diện ngôn ngữ tự nhiên trở nên phổ biến. Muốn chỉnh ảnh phải nhớ hàng loạt phím tắt Photoshop, nhưng AI đã làm thay phần lớn công việc đó. Bất kỳ kỹ năng kỹ thuật nào chỉ tồn tại để vá trải nghiệm người dùng kém đều sẽ mất đi khi trải nghiệm được cải thiện.

Thị trường lao động cũng đang phản ánh điều này. Những vị trí “Prompt Engineer” thuần túy, từng xuất hiện dày đặc với mức lương rất cao, nay gần như đã biến mất hoặc bị biến đổi. Các doanh nghiệp hiện yêu cầu những kỹ năng thực chất hơn như lập trình, thiết kế hệ thống, hiểu sản phẩm và khả năng tích hợp AI vào quy trình thực tế. Họ nhận ra rằng không có lý do gì để thuê một người chỉ giỏi viết prompt, khi hầu như ai cũng có thể làm điều đó.

Những người tận dụng AI tốt nhất hiện nay không phải là người có bộ prompt phức tạp nhất, mà là người giỏi nhận diện vấn đề đáng giải quyết, thiết kế hệ thống tạo ra giá trị thực, xác định rõ thế nào là thành công và hiểu được giới hạn của AI. Prompt engineering chỉ nên được xem là một công cụ hỗ trợ, chứ không phải là nền tảng để xây dựng cả sự nghiệp.

Nếu kỹ năng cốt lõi của một người chỉ là “khiến AI làm theo ý mình”, thì đến lúc AI có thể hiểu ý của mọi người một cách tự nhiên, lợi thế đó sẽ không còn. Thay vì đầu tư thời gian vào những mẹo prompt sắp lỗi thời, điều bền vững hơn là xây dựng năng lực hiểu bài toán kinh doanh, thiết kế hệ thống AI tạo ra kết quả thực, đưa ra quyết định chiến lược về việc sử dụng AI và chịu trách nhiệm cho kết quả cuối cùng.

Những “prompt engineer” còn tồn tại được sẽ là những người sớm nhận ra rằng vấn đề chưa bao giờ nằm ở prompt. Điều quan trọng luôn là biết xây dựng cái gì, giải quyết vấn đề nào và tạo ra giá trị ra sao. Và ít nhất trong tương lai gần, đó vẫn là thứ mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn.